Tarihi Kişiler

Cezeri Kimdir? El Cezeri Hayatı ve İcatları

Cezeri Kimdir?

Cezeri, İslam dünyasının altın çağında robotik biliminin o dönemdeki adıyla sibernetik alanında önemli çalışmaları bulunan ilk müslüman bilim insanı ve mühendistir. Öyle ki Leonardo Da Vinci’nin bile onun makinelerinden etkilendiği ve ilham alarak kendi çalışmalarında kullandığı söylenir.

Cezeri Hayatı

Cezeri 1136 yılında Türkiye sınırları içerisinde bulunan Cizre’nin Tor mahallesinde dünyaya gelmiştir. Cezeri ismini de doğduğu şehirden almış, eğitimini de Türk Medresesi Camia’da tamamlamıştır. Burada, sibernetik ve fizik alanında çalışmış ve günümüzde dahi kullanılan bir çok buluşa imza atmıştır. Her ne kadar M.Ö. 300’lü yıllarda Yunan matematikçi Archytas tarafından buharla çalışan bir mekanik güvercin yapıldığı söylense de robotik ile ilgili bilinen en güvenilir ve en eski kayıt Cezeri’ye aittir. Cezeri 1233 yılında doğduğu şehir olan Cizre’de hayata gözlerini yumdu.

Bu değerli bilim insanı, sibernetik ve robotik alanında çalışmalar yapan ilk bilim insanı olarak öne çıkmıştır ve bu çalışmalarına da “El Cami-u’l Beyn’el İlmi ve El-Ameli’en Nafi fi Sına’ati’l Hiyel (Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap) adlı eserlerinde yer vermiştir.

Bu eserde 50’den fazla makinenin nasıl kullanıldıklarını ve ne işe yaradıklarını çizimlerle göstermiştir. Bu muhteşem kitabın maalesef orjinali günümüze kadar gelememiştir. 15 kopyasından 10 tanesi Avrupa’nın çeşitli müzelerinde, 5 tanesi ise Topkapı ve Süleymaniye kütüphanelerinde bulunmaktadır. Cezeri her zaman uygulamaya dökülemeyen her bilginin doğrulunun şüpheli olduğunu savunmuştur.

Cezeri'nin Mum Saati
Cezeri’nin Mum Saati

Cezeri’nin Makineleri

Cezeri'nin Fil Saati
Cezeri’nin Fil Saati
  • Kam Mili
  • Krank Mili ve Kaydırıcı Krank Mekanizması
  • Segmentik Dişli
  • Mekanik Kontrol
  • Su Yükseltme Makineleri
  • Sifon Mekanizmasıyla El Yıkama Otomasyonu
  • İçecek Servisi Otomasyonu
  • Müzikal Robot Grubu
  • Astronomik Saatler
  • Mum Saatleri
  • Fil Saati
  • Kale Saati
  • Ağırlıkla Çalışan Su Saatleri
Cezeri’nin Kale Saati

Cezeri, teorik çalışmalardan ziyade uygulamaya dönük görsel çalışmalar yapmayı tercih ediyordu. Hatta tasarladığı makinelerin kağıttan maketlerini inşa ederek bu makinelerin tam olarak uygulamaya geçmeden analizini yapıyordu.

Cezeri'nin su tahrikli zincir pompa sistemi
Cezeri’nin su tahrikli zincir pompa sistemi

Cezeri’nin en önemli makinelerinden birisi de geliştirdiği otomatik hizmetçidir. Bu hizmetçi haznelerdeki su seviyesine göre ne kadar su doldurabileceğine ve ne zaman meyve sebze sunacağına karar veriyor. Cezeri’nin bir diğer önemli eseri de Diyarbakır Ulu Cami’de yer alan Güneş Saati’dir.

Kaynak: Vikipedi

Etiketler
Daha Fazla Göster

Mehmet Ural

Trabzon Yomra İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Fatih Projesi Eğitmeni

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı