“Değişen Dünya, Değişen Meslekler” yazı dizimizin 1. yazısında dünyada mesleklerin nasıl değişmeye başladığını konuşmuştuk.
Kasiyerlikten bankacılığa, lojistikten ulaşıma kadar birçok alanda yapay zekâ ve robot teknolojisinin hızla yayılmaya başladığını örneklerle anlatmıştık.
Doğal olarak birçok anne babanın aklında aynı soru :
“Peki çocuklarımız hangi mesleği seçmeli?”
Veli toplantısında sohbet ederken bir velimiz şu soruyu sordu.
“Hocam,” dedi,
“Bizim zamanımızda çocuklara doktor, mühendis, öğretmen olun denirdi. Şimdi bakıyorum herkes yazılım diyor. Bu işin doğrusu nedir?”
Aslında mesele tek bir meslek seçmekten çok daha büyük.
Çünkü dünya artık çok hızlı değişiyor.
Bir zamanlar bankaya gitmeden işlem yapmak neredeyse imkânsızdı.
Para transferi, yatırım işlemleri, kredi başvuruları… Artık tamamı telefonlarımızdan yapılabiliyor.
Veya teknoloji şirketlerine baktığımızda en çok aranan mesleklerin başında yazılım geliştiricileri, veri analistleri ve yapay zekâ uzmanları geliyor.
Microsoft, Google ve Amazon gibi dev şirketler son yıllarda yapay zekâ ve veri teknolojileri için dev ekipler kuruyor.
Ama….
Geleceğin meslekleri sadece bilgisayar başında oturup kod yazan insanlardan oluşmayacak.
Aslında mesele tam da burada başlıyor.
Çünkü bugün birçok insan geleceği sadece bilgisayar ekranlarından ibaret sanıyor.
Evet…
Yapay zekâ büyüyor.
Yazılım çok önemli hale geliyor.
Dünyanın en büyük şirketleri teknolojiye milyarlarca dolar yatırıyor.
Ama bu şu anlama gelmiyor:
“Gelecekte herkes yazılımcı olacak.”
Olmayacak.
Çünkü dünya sadece yazılımdan oluşmuyor.
Mesela bugün otomobiller akıllanıyor.
Elektrikli araçlar yaygınlaşıyor.
Türkiye’nin yerli otomobili olan TOGG bile artık sadece bir otomobil değil; yazılım ve teknolojiyle çalışan büyük bir sistem.
Ama o araçların yine lastiği değişecek.
Kaportası tamir edilecek.
Boyası yapılacak.
Bakımı olacak.
Yani teknoloji büyürken bazı klasik meslekler tamamen kaybolmuyor, sadece değişiyor.
Aynı durum savunma sanayinde de var.
Baykar tarafından geliştirilen insansız hava araçlarını düşündüğümüzde aklımıza hep mühendisler geliyor.
Ama o sistemlerin üretiminde teknisyenler, bakım uzmanları, elektronik ustaları ve saha ekipleri de çalışıyor.
Yani teknoloji aslında tek başına ilerlemiyor.
Arkasında insan emeği var.
Bence burada en büyük hata şu:
Bazı insanlar geleceği sadece masa başı mesleklerden ibaret görüyor.
Oysa dünyada el becerisi isteyen meslekler yeniden değer kazanmaya başladı.
Mesela iyi bir tesisat ustası bulmak artık çok zor.
Bazı inşaat ustalarının kazancının birçok beyaz yakalı çalışandan daha yüksek olduğunu köyünde ev yaptıran herkes biliyordur :)
İtalya’da insanlar hâlâ el yapımı ayakkabı ve özel üretim mobilyalar için uzun süre bekliyor.
Çünkü makine hızlı üretir ama insanın emeğini ve ustalığını birebir kopyalamak kolay değildir.
Türkiye’de de benzer örnekler var.
Gaziantep’te bakır ustaları…
Trabzon’da ahşap işçiliği yapan sanatkârlar…
Kapadokya’da seramik ustaları…
Bu meslekler teknolojiye rağmen hâlâ ayakta.
Çünkü insanlar sadece ürün satın almıyor.
Emek görmek istiyor.
Ustalık görmek istiyor.
İnsan dokunuşu görmek istiyor.
Berberlik bunun güzel örneklerinden biri.
Belki gelecekte yapay zekâ saç modeli önerecek.
Belki robotlar bazı işlemleri yapacak.
Ama insanların büyük kısmı yine sohbet ettiği, güvendiği bir berbere gitmek isteyecek.
Çünkü bazı mesleklerde mesele sadece yapılan iş değildir.
İnsan ilişkisi de işin parçasıdır.
Aynı şey öğretmenlik için de geçerli.
Psikologluk için de.
Aşçılık için de.
Çocuk gelişimi için de.
Çünkü teknoloji bilgi verebilir ama insanın verdiği hissi kolay kolay veremez.
İşte bu yüzden çocuklarımızı sadece “bir meslek sahibi” olsun diye yetiştirmek artık yeterli değil.
Belki daha önemli olan şey şu:
Merak eden çocuklar yetiştirmek.
Kendini geliştiren çocuklar yetiştirmek.
Değişime ayak uydurabilen çocuklar yetiştirmek.
Belki de geleceğin dünyasında insanlar hayatları boyunca birkaç kez meslek değiştirecek.
Bugün ilkokulda okuyan bir çocuk, büyüdüğünde henüz adı bile konulmamış bir iş yapacak.
Ama hangi mesleği yaparsa yapsın bazı özellikler hep değerli kalacak:
Üretmek.
Düşünmek.
İletişim kurmak.
Ve yaptığı işin ustası olmak.
Belki de geleceğin dünyasında en değerli insanlar sadece teknoloji bilenler değil…
Yaptığı işe insanlığını katabilenler olacak.
Peki önümüzdeki yıllarda hangi yeni meslekler hayatımıza girecek?
İşte bunu da “Değişen Dünya, Değişen Meslekler” adlı yazı dizimizin son bölümünde konuşalım.
Çünkü bazı meslekler var ki…
Bugün adını yeni yeni duyuyoruz ama
yarının dünyasında çok daha sık karşımıza çıkacak.
