Daha önceki köşe yazılarımızda, Sosyal Medya ve Yapay Zekanın Gençler üzerindeki olumsuz etkilerinden bahsetmiştik. Odak noktamız gençler ve yapay zekaydı. Ama unuttuğumuz bir grup yok muydu sizce? Malum yaz tatili başladı, ben de son köşe yazımı unuttuğumuz o grup üzerine yazmak istedim. Yaşlılar ve Yapay Zeka…
Geçen gün bir tanıdığım telefonda, “Bu Alexa bana her gün ezan saatini söylüyor, kıbleyi de gösteriyor” deyince bir an duraksadım. Yetmiş yaşındaki bir adamdan teknoloji övgüsü duymak, bizim kuşak için pek alışıldık bir şey değil. Ama işte zaman değişiyor. Ve bazen, gerçekten “iyi ki teknoloji var” diyorsun.
Yapay zekâ deyince çoğumuzun aklına hemen çocukları ekrana hapseden, insan ilişkilerini zayıflatan soğuk sistemler geliyor. Oysa her şeyin bir kullanma şekli olduğu gibi, teknolojinin de doğru kullanıldığında hayatı kolaylaştıran, hatta yalnızlıktan kurtaran bir tarafı var.
Dedeler Siri’ye Fıkra Anlatıyor
Eskiden büyüklerimiz yalnız kalınca pencereye oturur, geçen arabaları sayardı. Şimdi bazıları ellerinde tablet, “Google, bugün hangi dua okunur?” diye soruyor. Japonya’da yaşlılara arkadaşlık eden robotlar, Amerika’da Alzheimer hastalarının hayatını kolaylaştıran yapay zekâlı hatırlatıcılar, Türkiye’de ise baston yerine “akıllı baston” kullanan amcalar var.
Bir arkadaşımın dedesi her sabah Siri’ye “günaydın” diyormuş. Cevap alınca yüzü gülüyormuş. Belki de o “günaydın” lafı, bir huzurevi sessizliğinde yankılanan tek sıcak kelime.
Geç Kalan Teknoloji Değil, Bizmişiz
Yaşlıların teknolojiyle imtihanı aslında bizim onlara yaklaşımımızla ilgili. Onlara hiçbir zaman bu dijital dünyaya aitmiş gibi davranmadık. “Sen anlamazsın” deyip bir kenara attık. Oysa bir YouTube’da nostalji şarkılarını açmak, torununun WhatsApp durumunu görmek ya da E-Nabız’dan tansiyon değerini kontrol etmek… Bunlar yaşlı birinin hayata tutunmasını sağlayan küçük mucizeler artık.
Teknolojinin Kalbini Isıtan Gerçek Örnekler
WeWALK: Görme Engelli Bastonu Türkiye’den Dünyaya
İstanbul’da geliştirilen WeWALK, görme engelliler için bir bastondan çok daha fazlası. Yol tarif ediyor, engelleri algılıyor, yakındaki durakları söylüyor. Bugün dünyanın dört bir yanında binlerce insan, bu baston sayesinde daha özgür.
“Sadece yürümedim, özgürleştim” diyor bir kullanıcı.
Alzheimer ile Mücadelede Dijital Dostlar
ABD’de geliştirilen ElliQ adlı yapay zekâ robotu, yaşlılara ilaç saatini hatırlatıyor, onlarla sohbet ediyor, gündelik moral desteği sağlıyor. Aynı yüz, aynı ses tonuyla konuşması Alzheimer hastalarına güven veriyor.
YouTube’un Sessiz Kahramanları
Birçok yaşlı artık YouTube’da eski Yeşilçam filmlerini, mevlit kasetlerini, hatta 1970’lerdeki haber bültenlerini izliyor. Kimileri örgü modellerine, kimileri eski halk oyunlarına bakıyor. Dijital dünya onların gençliğini geri getirmiyor belki ama anılarını tekrar yaşatıyor.
E-Devlet ve E-Nabız ile Tanışan 65+ Kuşak
Eskiden hastaneye gidip sıra bekleyen yaşlılar, şimdi E-Nabız’dan tahlil sonuçlarına bakıyor, ilaç geçmişini kontrol ediyor. E-Devlet’ten işlemlerini kendi hallediyor. Kimseye muhtaç olmadan iş görmek, yaş almış biri için özgürlük demek.
WhatsApp’la Torun Sevgisi
Pandemide torunlarını ekrandan görebilen dedeler, teyzeler, teknolojiye teşekkür etti. O dönemde birçok yaşlı ilk defa görüntülü konuşmayı öğrendi.
“Torunumu görmek bile yetiyor, artık ne kadar büyümüş” diyen bir dedenin gözyaşı, her şeyden daha gerçekti.
Küçük Bir Çağrı: Annenize, Babanıza Bir Bildirim de Siz Gönderin
Torunlar TikTok’ta dans ederken dedeler evin köşesinde hâlâ sessizse, bu sadece teknolojiyle değil, bizim ilgimizle de ilgili.
Bir uygulama öğretin, eski bir fotoğrafı tarayıp telefonuna koyun. WhatsApp’tan gülücük atmayı gösterin. Çünkü bazen bir teknoloji sadece cihaz değil, bir köprü olur.
Ve unutmayın…
Herkes bir gün yaşlanacak. Ama herkesin yanında bir yapay zekâ olmayabilir.
O yüzden bazen “Hey Google” yerine “Nasılsın babacım?” demek, en iyi teknolojiden bile kıymetlidir.
